Zbliżający się 5 czerwca przyniesie obchody 52. Światowego Dnia Środowiska, który w tym roku odbywa się pod znaczącym hasłem 'Nasza ziemia. Nasza przyszłość. Jesteśmy Re:Generacją’. To więcej niż symboliczna data – to globalne wezwanie do pilnych działań na rzecz ratowania degradujących się ekosystemów naszej planety.
Alarmujące dane o stanie ekosystemów światowych
Sytuacja ekosystemów na całym świecie osiągnęła punkt krytyczny. Według danych ONZ, aż 40% lądowej powierzchni planety uległo degradacji, co bezpośrednio wpływa na życie połowy światowej populacji i zagraża około połowie światowego PKB – astronomicznej kwocie 44 bilionów dolarów.
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące suszy. Liczba i czas trwania okresów suszy wzrosły od 2000 roku o 29%. Jeśli nie podejmiemy natychmiastowych działań, prognozy wskazują, że do 2050 roku skutki suszy mogą dotknąć ponad trzy czwarte ludzkości.
Ponad 2 miliardy hektarów powierzchni lądów uległo degradacji, głównie w wyniku nieodpowiedzialnego gospodarowania gruntami.
Nadzieja w regeneracji – ekonomiczne korzyści odbudowy
Pomimo dramatycznych danych, istnieją rozwiązania. Rekultywacja gruntów może skutecznie odwrócić postępującą falę degradacji gleby, suszy i pustynnienia. Co więcej, inwestycje w tego typu działania przynoszą wymierne korzyści ekonomiczne:
- Każdy dolar zainwestowany w odbudowę może przynieść nawet 30 dolarów w usługach ekosystemowych
- Odbudowa zwiększa źródła utrzymania i zmniejsza ubóstwo
- Regeneracja gruntów zwiększa magazynowanie dwutlenku węgla
- Przywrócenie 15% gruntów mogłoby zmniejszyć prawdopodobieństwo wymierania gatunków o 60%
Program Re:Generacja w Polsce
W Polsce inicjatywę Re:Generacja prowadzi UNEP/GRID-Warszawa w ramach Dekady ONZ na rzecz odbudowy ekosystemów (2021-2030). Program wspiera polskie ekosystemy we współpracy z parkami narodowymi i służbami ochrony przyrody.
Partnerami instytucjonalnymi programu są między innymi:
- Muzeum w Wilanowie
- Muzeum Łazienki Królewskie
- Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego i Łódzkiego
- OTOP i Fundacja Mare
- Polskie parki narodowe
Dzięki wsparciu 15 partnerów biznesowych, działaniami ochronnymi objęto już 18 ekosystemów w całej Polsce. Za nami prace w Biebrzańskim i Słowińskim Parku Narodowym, a w 2024 roku zaplanowano działania w parkach Kampinoskim i Karkonoskim.
Obchody Światowego Dnia Środowiska 2024 w Polsce
5 czerwca w Warszawie odbędzie się główna uroczystość organizowana przez UNEP/GRID-Warszawa z udziałem przedstawicieli nauki, biznesu, organizacji pozarządowych i administracji centralnej. Wieczorem na zielono zaświecą Pałac Kultury i Nauki oraz Most Śląsko-Dąbrowski.
Kampania informacyjna obejmuje dwie odsłony. Pierwsza przedstawia futurystyczne wizje „miast pustyni” – artystycznie przetworzone przez sztuczną inteligencję obiekty architektoniczne jak PKiN czy katowicka Spodek, ostrzegające przed skutkami degradacji ekosystemów.
Druga odsłona kieruje przesłanie „Możemy być Re:Generacją” do wszystkich pokoleń – Boomersów, Millenialsów, Generacji Z i X, podkreślając, że różnice międzypokoleniowe znikają wobec wspólnej odpowiedzialności za środowisko.
Perspektywa globalna i lokalna
Na całym świecie kraje zobowiązały się do rekultywacji od 765 milionów do 1 miliarda hektarów gruntów. Prawie połowa tych zobowiązań przypada na Afrykę Subsaharyjską, ale znaczące projekty realizowane są także w Azji i Ameryce Łacińskiej.
Jak podkreśla UNEP: „nie możemy cofnąć czasu, ale możemy uprawiać lasy, zazieleniać nasze miasta, zbierać wodę deszczową i jeść żywność przyjazną dla gleby. Możemy być pokoleniem, które w końcu zawrze pokój z ziemią.”
Polskie obchody Światowego Dnia Środowiska otrzymały patronat honorowy Komisji Europejskiej, Prezydenta m.st. Warszawy oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, co podkreśla wagę tej inicjatywy na różnych szczeblach administracji.
